Trendun: Profesyonel Hizmet Kaynağı ...

Radyo ve TV yasası yeni baştan

Güncel Durum : Aktif | Kayıtlı Firma Sayısı : 958
104
Radyo ve TV yasası yeni baştan

Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Yasa’da değişiklik yapan tasarı bir yıl aradan sonra bugün yeniden Anayasa Komisyonu...


Geçen yasama yılında Anayasa Komisyonu’nda yoğun tartışmalara sahne olan tasarı radyo, televizyon ve veri yayınlarında uyulacak esasları yeniden düzenliyor. Buna göre radyo, televizyon ve veri yayınları hukukun üstünlüğüne, Anayasa’nın genel ilkelerine, temel hak ve özgürlüklere, milli güvenliğe ve genel ahlaka uygun olarak, kamu hizmeti anlayışı çerçevesinde yapılacak. Yayınların Türkçe yapılması esas olacak, ancak evrensel kültür ve bilim eserlerinin oluşmasına katkısı olan yabancı dillerin öğretilmesi veya bu dillerde müzik ve haber iletilmesi amacıyla da yayın yapılabilecek.

       

YAYIN ESASLARI

        Türkiye Cumhuriyeti’nin varlık ve bağımsızlığına, devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğüne, Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı yayın yapılmayacak. Yayınlar, toplumu şiddete, ayrımcılığa, düşmanlığa tahrik edici nitelikte olamayacak. İnsanlar arasında ayrım yapan, toplumun milli ve manevi değerlerine ve Türk aile yapısına aykırı yayın yapılmayacak. Yayınlarla özel hayatın gizliliği ihlal edilemeyecek.

       

ÖZEL HABER SAHİPLENİLEMEYECEK

       Türk milli eğitiminin genel amaç, temel ilkeleri ve milli kültürün geliştirilmesi doğrultusunda yayın yapılacak. Ayrıca, yayınlarla kişilerin manevi şahsiyetine saldırıda bulunulamayacak. Yayıncılık, haksız bir amaç ve çıkara alet edilmeyecek. İlan ve reklam niteliğindeki yayınlar açıkça belirtilecek. Başka bir basın organının özel haberi sahiplenilemeyecek.

       Suçlu olduğu yargı kararıyla kesinleşmeden kimse suçlu ilan edilemeyecek. Haberlerin yayınlanmasında tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine bağlı kalınacak. Siyasi partiler ve demokratik gruplar arasında fırsat eşitliği sağlanacak. Yayınlarda eser sahiplerinin hakları ihlal edilemeyecek.

       

TELEFONLA YARIŞMA YOK

        Bilgi iletişim telefonları yoluyla yarışma ve benzeri yöntemlere başvurulamayacak, bunların sonucunda dinleyici ve seyircilere ikramiye verilemeyecek, ikramiye verilmesine aracılık edilemeyecek. Bilgi iletişim telefonları yoluyla yapılacak anket ve kamuoyu yoklamaları, hazırlık aşamasından sonucuna kadar noter nezaretinde yapılacak.

       Haberde, konu ile ilgisi olmayan görüntüler verilmeyecek, benzer görüntülerin arşiv niteliği belirtilecek. Sürekli altyazılı ve bölünür ekran yoluyla ana programla ilgili ilgisiz bilgiler veren konuları işleyen yayınlar yapılmayacak.

       

ÜST KURUL

       Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, en az 4 yıllık yükseköğretim görmüş, meslekleriyle ilgili konularda kamu veya özel kuruluşlarda en az 10 yıl görev yapmış, mesleki açıdan yeterli bilgi, deneyim ve devlet memuru olma niteliğine sahip, 30 yaşını doldurmuş kişiler arasından seçilecek.

       Üst Kurul üyelerinden beşi, siyasi parti gruplarınca TBMM Başkanlık Divanı oluşum formülüne göre belirlenecek kontenjan doğrultusunda gösterilecek ve TBMM Genel Kurulu’nca seçilecek. Üyelerden ikisi, YÖK Genel Kurulu’nun, Kurul üyesi olmayan, elektrik-elektronik, iletişim, kültür ve basın-yayın dallarından göstereceği iki aday arasından Bakanlar Kurulu’nca belirlenecek. Bir üye, en çok sarı basın kartı sahibi üyesi bulunan iki gazeteciler cemiyeti ile Basın Konseyi’nin ortaklaşa göstereceği iki aday arasından Bakanlar Kurulu’nca seçilecek.

       Üyelerden biri de MGK Genel Sekreterliği’nin göstereceği basın-yayın konusunda uzman iki aday arasından Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek. Üst Kurul üyeleri 4 yıl süreyle görev yapacak. Üyenin 65 yaşını doldurması halinde üyeliği son bulacak.

       Üst Kurul üyeleri, üyelikleri süresince resmi veya özel başka bir görev alamayacak, ancak sosyal yardım eğitim amaçlı dernek ve vakıflarla kooperatif ortaklığı bu yasak dışında kalacak. Üst Kurul üyeleri, kendileri veya üçüncü derece dahil, bu dereceye kadar yakınları ile ilgili konularda müzakere ve oylamaya katılamayacak. Bu yasaklara aykırı davrananlar görevden çekilmiş sayılacak. Üst Kurul, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu’nun denetimine tabi olacak.

       

ÜST KURUL’UN GÖREVLERİ

       Üst Kurul’un gelirleri, TV kanal ve radyo frekansı yıllık kira bedelleri ile radyo ve televizyon kuruluşlarının yıllık brüt reklam gelirlerinden alınacak yüzde 5 paylardan oluşacak. Gerektiğinde TBMM Başkanlığı bütçesinin transfer tertibinde üst kurul için ödenek yer alacak.

       Özel radyo ve televizyon kuruluşlarından alınacak yayın izin ve lisans ücretleri Hazine’ye gelir kaydedilecek. Tasarıya göre, Türkiye’de ulusal, bölgesel ve yerel çapta TV kanal ve radyo frekans planları ile radyo ve televizyon yayınlarına esas olan frekans bantları ile ilgili çalışmalar yapma yetkisi Telekomünikasyon Kurumu’na ait olacak.

       

RADYO VE TV KURAMAYACAKLAR

        Siyasi partiler, dernekler, sendikalar, meslek kuruluşları, kooperatifler, vakıflar, mahalli idareler ile bunlar tarafından kurulan veya bunların ortak oldukları şirketler, iş ortakları, birlikler ile üretim, yatırım, ihracat, ithalat, pazarlama ve finans kurum ve kuruluşlarına radyo ve televizyon yayın izni verilmeyecek. Bu kuruluşlar, radyo ve televizyon yayın izni almış kuruluşlara ortak olamayacak. Radyo ve televizyon kurma izni anonim şirketlere verilecek. Özel radyo ve televizyon kuruluşlarının hisseleri nama yazılacak.

       Yıllık ortalama izlenme veya dinlenme oranı yüzde 25’i geçen bir televizyon veya radyo kuruluşunda gerçek veya tüzel bir kişinin veya sermaye grubunun payı yüzde 50’yi geçemeyecek. Bu oranı geçtiği takdirde hisseleri halka arz ederek yüzde 50’nin altına indirecek. Hisselerin halka arzında Üst Kurul’un da onayı alınacak.

       

YASAK KALDIRILIYOR

       Tasarı ile 3984 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkındaki Yasa’da getirilen ve özel radyo ve TV’lerde yüzde 10’dan fazla hissesi bulunanların doğrudan veya dolaylı olarak devletten bir taahhüt işini üstlenemeyeceklerine ve menkul kıymetler borsalarında muamele yapamayacaklarına ilişkin yasak kaldırılıyor. Ayrıca, gerçek ve tüzel kişiler ile gazete sahibi olanların bir arada yüzde 20’den fazla hisse sahibi olamayacakları hükmü de kalkıyor.

       

CEZALAR

        Tasarıya göre, Üst Kurul, öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmeyen, izin şartlarını ihlal eden, yayın ilkelerine ve bu yasada belirtilen diğer esaslara aykırı yayın yapan radyo ve televizyon kuruluşlarını uyaracak ve aynı yayın kuşağında açıkça özür dilenmesini isteyecek. Üst Kurul’un bu talebine uyulmaması veya aykırılığın tekrarı halinde ihlale konu olan programın yayını bir ila 12 kez durdurulacak. Bu süre içinde programın yapımcısı ve varsa sunucusu hiçbir ad altında başka program yapamayacak.

       Yayını durdurulan programın yerine, aynı yayın kuşağında ve reklamsız olarak, Üst Kurulca hazırlattırılacak eğitim, kültür, trafik, kadın ve çocuk hakları, gençlerin fiziksel ve ahlaki gelişimi, uyuşturucu ve zararlı alışkanlıklarla mücadele, Türk dilinin güzel kullanımı konularında programlar yayınlanacak.

       Aykırılığın tekrarı durumunda ise ulusal düzeyde yayın yapan kuruluşlara 250 milyar lira, yerel ve bölgesel yayın yapan kuruluşlara 25 ila 125 milyar lira arasında idari para cezası uygulanacak. Bu ceza radyo yayınları için bu miktarların yarısı kadar olacak. Ayrıca cezalar her yıl Maliye Bakanlığınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılacak. İhlalin bir takvim yılı içinde tekrarı halinde cezalar yüzde 50 oranında artırılacak, aynı yıl içinde üçüncü kez ihlali halinde ise ihlalin ağırlığına göre izin uygulaması bir yıla kadar geçici olarak durdurulacak.

       

TRT’NİN VERİCİ TESİSLERİ

       Yayın izni verilen özel radyo ve televizyonlar, yayınlarını, TRT’nin veya bu amaçla özel yayın kuruluşlarıyla ortak kuracağı şirketin görev ve sorumluluğunda işletilen verici tesislerinden yapacak. TRT, verici tesislerinin kurulması, işletilmesi, yenilenmesi ve bu tesislerde değişiklik yapılması sırasında özel yayın kuruluşlarının ihtiyaçlarını da göz önünde tutacak. Kurulmasına izin verilen tesislerin bu yasada ve izin belgesinde öngörülen amaçlar için kullanılıp kullanılmadığı Üst Kurul tarafından denetlenecek.

       Üst Kurul’dan izin almadan radyo ve televizyon yayını yapan ya da izni Üst Kurul tarafından geçici ya da sürekli iptal edilmesine rağmen yayın yapan kişi ve kuruluşların sahip ve yöneticilerine, fiilleri bir başka suç oluştursa bile, fiilin ağırlığına göre 6 aydan iki yıla kadar hapis cezası ile bir milyar liradan yüz milyar liraya kadar para cezası verilecek. Ancak, Türkiye Cumhuriyeti’nin varlık ve bağımsızlığına, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne karşı yıkıcı ve bölücü faaliyetlere yöneltecek şekilde yayın yaptıkları belirlenerek yayınları durdurulan veya yayın izinleri iptal edilen kişiler, bu kuruluşların sahipleri ve yöneticileri ile bu tür yayınlarda görev alanlar TCK’nın 314. maddesine göre cezalandırılacak. Ayrıca tüm yayın cihazları TCK’nın 36. maddesine göre müsadere edilecek.

       Yayın bantlarını bir yıl süre ile saklamayan ve bu süre içinde Üst Kurul veya Cumhuriyet savcılığınca istenmesine karşın sesli ve görüntülü olarak teslim etmeyen yayın kuruluşlarının sahip ve yöneticileri, altı aydan bir yıla kadar ağır hapis cezası ve bir milyar liradan 10 milyar liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılacak. Ayrıca bu kuruluşun yayını bir aydan üç aya kadar durdurulacak.

       

YAYINLARIN DENETİMİ

        Ulusal, bölgesel ve yerel düzeydeki yayınlar, yayın ilkeleri ve bu yasada belirtilen esaslara uygunluğu yönünden Üst Kurul tarafından izlenip, değerlendirilecek. Üst Kurulun uygun göreceği yerlerdeki yerel ve bölgesel yayınların izlenmesi ve kayda alınması İçişleri Bakanlığı’nın görevlendireceği birimlere devredebilecek. Yayın izni isteminde bulunan kuruluşların yerine getirmeleri gereken teknik ve mali yeterlilik şartları ile diğer ön koşullar, Üst Kurul tarafından yönetmeliklerle belirlenecek.

       Tasarıda bir geçici madde ile yapılan düzenlemeye göre, görevde bulunan Üst Kurul üyeleri, bu yasaya göre seçilen yeni Üst Kurul üyelerinin seçim sonucunun Resmi Gazetede yayımına kadar görevlerine devam edecekler.

       3984 Sayılı yasaya göre Üst Kurul tarafından yaptırılan ulusal radyo ve televizyon frekans planları, bir hafta içinde Telekomünikasyon Kurumu’na devredilecek. Telekomünikasyon Kurumu, gerekirse planları değiştirebilecek ve dört ay içinde Haberleşme Yüksek Kurulu’na sunacak.

       

Ntv

Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Yasa’da değişiklik yapan tasarı bir yıl aradan sonra bugün yeniden Anayasa Komisyonu...